PORADNIKI

Przyrząd pomiarowy – wzorcowanie, kalibracja czy legalizacja?

Wzorcowanie, kalibracja, legalizacja – pojęcia te wciąż sprawiają wiele nieporozumień i są błędnie stosowane. Ich znaczenie zostało określone w Międzynarodowym Słowniku Terminów Metrologicznych VIM, by dopasować je do międzynarodowych standardów. Czym te procesy różnią się od siebie?

Co to kalibracja?

Wzorcowanie a kalibracja

Kalibracja i wzorcowanie to różne określenia na ten sam proces. Polega on na ustaleniu relacji wartości wskazywanych przez kalibrowane urządzenie w stosunku do wzorca. Wzorce jednostki miary określane są najczęściej przez urządzenie wyższej klasy o bardzo wysokiej dokładności, kalibrowane przez laboratorium wzorcujące o odpowiednich uprawnieniach.

Co określa wynik wzorcowania?

Wynik wzorcowania określa odchylenie od normy i niepewność pomiaru przyrządu pomiarowego. Kalibracja przyrządów pomiarowych pozwala określić, czy urządzenie spełnia określone wymagania metrologiczne i jest przydatne do wykonywania pomiarów.

Świadectwo wzorcowania

Wzorcowany przyrząd pomiarowy otrzymuje świadectwo wzorcowania. Wydawane zgodnie ze wzorem opracowanym przez Polskie Centrum Akredytacji. Świadectwo zawiera m.in. tabelę wykonanych pomiarów, błąd pomiaru i oszacowanie niepewności pomiaru oraz informacje na temat wykorzystanych wzorców oraz datę przeprowadzenia badania. Nie określa ono terminu ważności wzorcowania, gdyż to ustala użytkownik przyrządu pomiarowego.

Kalibracja czy adjustacja?

Kalibracją często błędnie określane jest strojenie, czyli regulowanie przyrządu w celu przywrócenia wartości określonych przez producenta. Operację tą prawidłowo nazywa się adjustacją. Najlepiej przeprowadzić ją w laboratorium serwisowym lub wzorcującym producenta.

Wzorcowanie przyrządów pomiarowych – co ile?

Główny Urząd Miar oraz laboratoria wzorcujące zalecają wykonywanie usługi wzorcowania co 1-2 lata. Rekomendacje te jednak mogą różnić się w zależności od producenta konkretnego przyrządu.

Etykieta naklejana na skalibrowane urządzenie

Częstotliwość, z jaką wzorcowany powinien być przyrząd pomiarowy, zależy od m.in.:

  • istotności dokładności pomiaru dla użytkownika przyrządu

  • narażenia na zanieczyszczenia mechaniczne i chemiczne

  • narażenia na warunki ekstremalnie wysokiej temperatury i wilgotności


Legalizacja przyrządów pomiarowych

Co to legalizacja? Są to czynności, które obejmują sprawdzenie, stwierdzenie i poświadczenie dowodem legalizacji spełnianie przez przyrząd wymagań pomiarowych określonych przez Ministra Gospodarki. Legalizowane są przyrządy wykorzystywane w ochronie zdrowia, bezpieczeństwa, środowiska i praw konsumenta, a także te stosowane do pobierania opłat czy kontroli celnej.


Jakie przyrządy pomiarowe wymagają legalizacji?

Są to m.in.:

  • wodomierze

  • przeliczniki do gazomierzy

  • ciepłomierze do wody o nominalnym strumieniu objętości nie większym niż 500 m3

  • gazomierze

  • wagi automatyczne i nieautomatyczne

  • analizatory spalin samochodowych

  • taksometry elektroniczne

Legalizacja wodomierzy – na czym polega?

Jednym z przyrządów, który wymaga regularnej legalizacji, jest wodomierz. Legalizację wodomierza przeprowadza się co 5 lat w punktach wyznaczonych przez Główny Urząd Miar. Gdy urządzenie zostanie uznane za sprawne, otrzymuje ono specjalne oznaczenie np. wypalony symbol, naklejkę lub plombę.

Legalizacja wagi – co ile?

Legalizacja nowych wag zachowuje ważność 2 następne lata kalendarzowe bez ostatniego miesiąca. Druga i kolejne legalizacje ponowne powinny być wykonywane przed upływem 25 miesięcy, licząc od 1 dnia miesiąca, w którym dokonano legalizacji ponownej. Termin ważności określają oznaczenia umieszczone na wadze.

.

Wzorcowanie przyrządów pomiarowych JUMO

Wzorcowanie (inaczej kalibracja) wykonywane jest przez JUMO. W swojej ofercie mamy takie usługi, jak:

Kalibracja czujników temperatury

Oferujemy m.in. wzorcowanie termometrów, czujników Pt100/Pt1000, termopar typu K i J. Ponadto kalibrujemy czujniki temperatury w dowolnie wybranych przez klienta punktach pomiarowych – zarówno na miejscu, jak i w naszym laboratorium kalibracyjnym.


Kalibracja czujników wilgotności

Oferujemy kalibrację higrometrów do bezpośredniego pomiaru wilgotności, również z przetwornikiem i rejestratorem danych.

Kalibracja przetworników ciśnienia

W naszym laboratorium mierzymy nadciśnienie ujemne i nadciśnienie dodatnie w zakresie od -1 do +10 barów.

Wzorcowanie manometrów

Dyrektywy i normy, m.in. ISO 9001 wymagają od producentów wzorcowania manometrów. W JUMO możesz zamówić manometr ze świadectwem wzorcowania. Kalibrujemy również manometry w zakresie od -1 do +10 bar.